Drukkende zwaarte

Zorgen om het materiële bestaan. Om gezondheid, om de toekomst. Angst voor verandering. – Het zijn dingen die drukken. Het lijkt erop dat we leven in een tijd waarin er een zekere ‘zwaarte’ in het denken is binnengetreden.

Het is ook te zien in de neergang van idealen. Zo’n twee eeuwen geleden was het liberalisme een toekomstgericht ideaal dat iets nieuws wilde laten komen. Meer vrijheden en rechten voor de burger, een kleinere rol voor de staat. Het liberalisme wilde meer vrijheid, ruimte voor zelfbestemming van het individu.

Dat hooggestemde ideaal is in het huidige liberale denken nog nauwelijks aanwezig. Vrijheid is vooral binnengetrokken waar het niet thuishoort: in de economie, waar vrijheid van list en bedrog, vrijheid van hebzucht en vrijheid van milieubeschadiging alle ruimte hebben.

Het liberalisme brengt niets nieuws meer; het bestendigt het bestaande en werkt mee aan het inperken van individuele vrijheid.  

Dat het ideaal van vrijheid zijn ware plaats heeft in een heel ander maatschappelijk gebied – waar zich zaken als onderwijs, cultuur, kunst, wetenschap, zorg afspelen – dat besef is bij de huidige liberalen naar beneden, naar het onderbewuste, weggezakt.