‘Wij’ en ‘zij’

Terwijl de mens in het verleden sterk in een ‘wij-gevoel’ leefde, geldt tegenwoordig voor steeds meer mensen dat ze vooral in een ‘ik-gevoel’ leven. Zij ervaren zich als een zelfstandig individu, eerder dan als lid van een familie, dorpsgemeenschap, stam of geloofsgemeenschap. Alles wijst er op dat dit proces van individualisering, wereldwijd, nog lang niet voltooid is.

In het licht van deze ontwikkeling, wekt het des te meer verbazing wanneer je beseft hoeveel onbegrip, verdeeldheid en agressie gepaard gaat met het feit dat kennelijk niet iedereen de weelde van het individu-zijn aankan. Begrijpelijk, want individu-zijn en worden is niet alleen maar fijn. Eenzaamheid, onzekerheid en angst zijn nevenverschijnselen van de individualisering.

Die nevenverschijnselen kunnen bij mensen het verlangen oproepen om zich ‘veilig’ te voelen en als vanzelfsprekend deel uit te maken van een ‘wij’, van een gemeenschap.
Zo maken we wereldwijd mee hoe mensen - aangewakkerd door een sfeer van onzekerheid en verdeeldheid - op een dwaalweg raken: ze proberen zich in een ‘wij-gevoel’ onder te dompelen door anderen tot ‘zij’ te maken.
Zo ontstaat het ‘wij’ van angstige buurtbewoners tegenover het ‘zij’ van de bewoners van de toekomstige asielopvang.
Het ‘zij’ van de elite tegenover het ‘wij’ van de ongeletterden.
Het ‘wij’ van wij die het weten tegenover het ‘zij’ van de schapen die nog braaf de krant lezen. 

Elke keer als mensen niet op hun individuele capaciteiten en eigenschappen worden beoordeeld, maar op het feit dat ze deel uitmaken van een groep, zetten we feitelijk een stapje terug in de ontwikkeling van de mens. Want we zijn op weg om vrije, autonome individuen te worden, mét vallen en opstaan. En dat betekent dat we anderen zó tegemoet treden: open en nieuwsgierig naar hun individuele mens-zijn.
Wie kan ervaren dat dáár de toekomst ligt blijft ver weg van elke verdeeldheid tussen ‘wij’ en ‘zij’.

Deze tekst werd eerder gepubliceerd in Driegonaal, jrg.40, nr.4/5, mei 2026